Müzik ve İnsanın Yolculuğu

Müzik ve İnsanın Yolculuğu

 

Eğitmen; Mustafa Avcı

 

4 hafta sürecek bu seminerde bir “insanlık durumu” (human condition) olarak tanımlanan müzik ve müziğin etrafında şekillenen kültürel yapıları anlamaya çalışacağız. Bu seminerde müziğe (ve dolayısıyla dans, oyun, ses, ve dinleme gibi kavramlara) sosyal bilimsel bir perspektifle nasıl bakabiliriz ve bu sayede insan olma deneyimine dair neler öğrenebiliriz bunları irdeleyeceğiz.

Müziğin ne olduğunu anlamaya çalışırken bir yandan da kültürel ve performatif bir pratik olarak müziği sarmalayan sosyal, kültürel, ekonomik ve politik dinamikleri analiz edeceğiz. Bu seminer katılımıcılarına, sosyal teoriden beslenen sosyal bilimsel bir altyapı kazandırmayı hedeflemektedir. Bu altyapıyı oluşturabilmek için etnomüzikoloji, müzikoloji, müzik ve dans antropolojisi, müzik sosyolojisi, ses çalışmaları ve nörobilim gibi alanlardaki temel kavram ve teorik tartışmalardan faydalanacağız. Bunu yaparken de olabildiğince geniş perspektifte bir ses/müzik ve dinleme dağarcığından yararlanacağız.

Dolayısıyla da bu seminerde hiçbir müzikal/sessel ifade tarzını dışarıda bırakmadan, en avangart müzikal örneklerden, en popüler ve popülist müzikal örneklere; en ‘sanatlı’ müziklerden, en ‘sanatsız’ ve hatta “bayat” müzikal örneklere; “ay benim müziğe hiç yeteneğim yok şarkı bile söyleyemem” diyenlerin deneyimlerinden, aramızda yaşayan ve banyoda coşan banyo müzisyenlerinin deneyimlerine kadar geniş bir yelpazedeki müzikal ifade tarzlarını dinleyeceğiz ve inceleyeceğiz.

Bu seminer Dede Efendi’yle Yves Klein’ı; Beethoven’la Ferdi Tayfur’u; Mozart’la Neşet Ertaş’ı; John Cage’le Talip Özkan’ı; Tanburi Cemil Bey’le Onnik Dinkjian’ı; yaşayan son büyük İstanbul kuşçularından çipetpetçi Arnavut Şevki’yle büyük besteci Olivier Messiaen’i; Zeki Müren’le NASA’nın kaydettiği gezegen, kara delik ve uzay seslerini beraber dinleyebileceğiniz ve yorumlayabileceğiniz bir ders olacak!

 

  1. Hafta: Müzik nedir?

 

Her gün saatlerce dinlediğimiz, güzel sanatlar arasında en çok bağımlılık yapan müziği nasıl tanımlayabiliriz? Bu haftanın iddiası şu: muhtemelen tanımlanması hiç bu kadar zor olan başka bir kavramla daha karşılaşmamış olabilirsiniz?

İnsanı anlama çabamıza müzik ne gibi katkılarda bulunabilir, müziği sosyal ve beşeri bilimsel bir bakış açısıyla anlamaya çalışmak bize insana dair neler öğretir?

Temel kavramlara giriş: Ses, Sessizlik, gürültü

 

  1. Hafta: Neden Müzik çalışıyoruz?: Müzik ve ses (soundscape) çalışmalarına

 

Müzikle ilgili olarak bahsettiğimiz kavramları ve bilgileri üreten müzikbilimsel disiplinlerin tarihi.

Müzik, müziğin bağlamı ve müzik algısı zamanla nasıl değişmiştir? Müzik algısının zamansal, mekansal ve politik eksenleri nelerdir?

Antik Yunan’dan, Avrupa’ya ve Osmanlı İmparatorluğu’na müzik çalışmalarının kısa bir tarihi.

Modern müzik bilimleri, müzikoloji, karşılaştırmalı müzikoloji, etnomüzikoloji, ses çalışmaları. Batı’nın, müzikteki anlam değişmelerine bağlı olarak değişen müzik algısı ve yeni bir disiplinin doğuşu!

Sesalanı ile ilgili temel kavramlara giriş: Ses, gürültü, sesalanı, ses simgeleri, ses tarihi, sonik şahitlik, gürültü azaltma pratikleri vs.

İstanbul’un gürültülü tarihi: İstanbul’da modern gürültünün ortaya çıkışı (1915-1970)

 

  1. Hafta Homo sapiens mi, yoksa Homo musicus mu?

 

İnsanı diğer hayvanlardan ayıran en temel özelliğini bulmak felsefenin ve bilimin önemli konularından birisi olmuştur. Kimi bilim insanları ve filozoflar insanın bilme kapasitesinden dolayı diğer hayvanlaradan ayrıldığını iddia etmişler ve insan türünü Homo Sapiens olarak nitelemişlerdir. Bilim tarihi bunun gibi insanların farklılıklarına vurgu yapan isimlerle doludur: Homo Faber, Animal Ridens, Animal Laborans, Zoon Politikon vb. Homo Musicus: İnsanı diğer türlerden ayıran onun müzik yapma kapasitesi olabilir mi?

En az insan kadar gelişmiş bir ses aygıtına ve yoluna sahip olan Neanderthaller konuşabiliyor muydu?

Eğer Neanderthaller’in insan diline benzer ve gelişimi bir dilleri mevcut değilse, bu kadar gelişmiş bir ses yolunu müzik yapmak için mi kullanıyorlardı?

Dil ve müziğin ilişkisi nedir? Müzik de bir tür dil midir? Ya da daha da önemlisi dil de bir tür müzik midir? Dil ve müzik beraber mi evrimleşmiştir?

 

  1. Hafta Dansın esrik tarihi!

 

Farklı toplumlarda esrime ritüelleri

Esriklik ve toplumsal aşk!

Toplumsallığın doğuşu ve bunun dansla (ve müzikle) ilişkisi?

Bir seyirci isyanı olarak Rock’n’Roll’un doğuşu

 

1-22 Ekim Salı 11.00-13.00 (4 hafta)

 

*Bu atölye herhangi bir ön bilgi gerektirmemektedir.

 

Mustafa Avcı etnomüzikolog ve kültür tarihçisi, besteci. Altınbaş Üniversitesi, Sosyal Bilimler Bölümü’nde öğretim üyesi olarak çalışan mavcı, 2005 yılında Boğaziçi Üniversitesi İktisat Bölümünü bitirdi. 2009 yılında İTÜ Müzik İleri Araştırmalar Merkezi (MİAM) Müzik bölümünden Yüksek Lisans derecesini aldı. Akademik çalışmalarını sürdürmek için 2007 yılında özel bir MacCracken Programı bursuyla kabul edildiği New York University (NYU) Müzik bölümünden, 2015 yılında doktora derecesiyle mezun oldu. Akademik araştırmalarını Osmanlı ve Türkiye’de toplumsal cinsiyet ve müzik, New York’taki Osmanlı Diyasporası’nın müzikleri (1890-1970), Osmanlı’da ve Türkiye’de sesin ve gürültünün tarihi gibi konular etrafında yoğunlaştıran mavcı, aynı zamanda Türkiye’de ve yurtdışında uzmanlık alanlarlıyla ilgili çeşitli etkinliklere de konuşmacı olarak davet edilmektedir. Gazete Duvar’da kültür tarihi, müzik, ses ve dinleme ekseninde yazılar yazmakta olan sanatçı ayrıca aralarında Mardin Bienali’nin de bulunduğu çeşitli etkinliklerde güncel sanatçı olara enstelasyonlarıyla yer almıştır. Son olarak 2018 Ağustos’unda Venedik Film Festivali’nde dünya prömiyerini yapan Yuva adlı filmin müziklerini yapan mavcı az biraz da lavta ve bağlama çalar.